A│KATATÜRK’ÜN KİTAPLIĞI

Dilbilim ve dil öğretimi

Türk-Tatar Lisâniyyatına Medhal

Bekir Çobanzade (Azerneşr çevirisi)

Türk-Tatar Lisâniyyatına Medhal, Bekir Çobanzade (Azerneşr çevirisi). Atatürk’ün okuduğu bu eser, Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar derlemesinin 7. cildinde yer alır (PDF görüntü sırası 183). Derlemede bu kayıtta 18 altı çizili parça aktarılmıştır; yayımlanmış kenar notu kaydı yoktur.

Künye

Eser
Türk-Tatar Lisâniyyatına Medhal
Yazar / çevirmen
Bekir Çobanzade (Azerneşr çevirisi)
Konu
Dilbilim ve dil öğretimi
Kitaplık
Anıtkabir
Envanter no
610
Derleme cildi
7
PDF görüntü sırası
183
Altı çizili parça
18
Not kaydı
0

Atatürk’ün altını çizdiği satırlardan

Vurgulu kısımlar, derlemenin çevirisinde koyu dizilen, yani özgün sayfada altı çizili parçalardır. Metin OCR ile aktarılmıştır.

Diğer taraftan yazar kitaplarında; kitabı edebi bir dille değil, halk diliyle işlemiştir. Bu da pek büyük bir meziyetidir. Bundan başka kitabında "isim" sözünden başka hemen hemen hiç bir eski tabire ve genellikle Arapça yahut Farsça söze rast gelinmez.

Kitap sayfası 178 · derleme cilt 7, PDF 201Kalıcı bağlantı Kaynak sayfa 201

Bugün de pek çok Türk-Tatar şivelerinde bir parça ses değişiklikleri mevcuttur. Aynı sebeple mononymeleri, yani bir şekle sahip olduğu halde daha bir çok anlamlara gelebilen kelimeleri toplamıştır. Mesela : At gelmesi at ve atmak'dan hazırlık emri, gök kelimesi damar, sema, mavi, şarki (güvey) anlamlarına gelir.

Kitap sayfası 147 · derleme cilt 7, PDF 199Kalıcı bağlantı Kaynak sayfa 199

Buhara ve Nişabur'da duyduğu şöyle bir hadisi zikrediyor: "tealumu'isani-Türk fan lehem mülkan tula" yani “Türkçe öğreniniz, çünkü Türkler uzun müddet hükümet süreceklerdir." “Devlet güneşinin Türklerin semasında, Türk burcunda doğduğu" bir zamanda Kaşgarlı Mahmut Türkçe öğrenmeyi herkese vacip ve gerekli buluyor. Üç cilt olarak Türkiye Eğitim Bakanlığı yardımıyla Ahmed Rıfat bin Abdülkerim tarafından 1333 (1917) senesinde İstanbul'da yayınlanmıştır. Kaşgarlı Mahmut bu eserde bir çok Türk şivelerini karıştırmıştır. Yakından incelenip araştırıldığı taktirde bu taraf eserin eksikliği değil, belki de kıymetli tarafi olur. Divan'ın her yerinde kelimelerin nasıl kullanıldığını göstermek için birçok cümleler ve birçok yerlerde de beyitler, kıtalar konulmuştur. Türk-Tatar dilleri üzerine araştırmalarda bulunmuş kişilerden birisi de Acemistan'da (İran) yaşamış Arap sarfçılarından Mehmet bin Kıyas tır ki (1220) senesinde vefat etmiş olan son Harzem Sahi "Kutbettin Mehmet"in oğlu "Celalettin Mengüberti" adına Arap dilinde Türkçe'ye dair bir eser yazmıştır.

Kitap sayfası 144 · derleme cilt 7, PDF 196Kalıcı bağlantı Kaynak sayfa 196

Kaynak gösterme

Türk-Tatar Lisâniyyatına Medhal — Bekir Çobanzade (Azerneşr çevirisi). Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar, derleme cildi 7, PDF görüntü sırası 183. Envanter: 610.

Dilbilim ve dil öğretimi konusundaki diğer kitaplar

Dilbilim ve dil öğretimi konusundaki bütün kitaplar →

Etkileşimli haritada keşfet